Take home message

• Influencers kunnen een enorme boost geven aan een product (rauwe melk) of een zaak (ga toch stemmen).
• De Noorse spits Haaland drinkt premium rauwe melk vanuit zijn persoonlijke visie op gezondheid.
• Onderzoek naar de gezondheidseffecten van rauwe melk, maar ook hoe men ‘veilige’ rauwe melk kan leveren, komt nauwelijks op gang. Rauwe melk is geen verdienmodel voor een industrie, maar voor een veehouder.

De stem van de influencer

Het is niet toegestaan om gezondheidsreclame te maken voor een product als melk of kefir. Je kan echter niet voorkomen, dat zogenaamde influencers iets over een ‘geweldig’ product zeggen. Als zij veel volgers hebben, dan kan dat een behoorlijke impact hebben op de omzet van een product. Als jong, opgroeiend mens spiegel je je aan idolen uit de muziek, of de sport. Zij hebben invloed op wat je doet, hoe je je kleedt en gedraagt en ook wat je eet. Voetballer, idealist en zakenman Kylian Mbappé (Frankrijk) ontpopt zich als politiek activist en weet jongeren uit de Parijse voorsteden te bewegen om te stemmen op andere partijen dan het extreemrechtse Front National. Twee jaar geleden waren de opkomsten voor de Franse verkiezingen nog nooit zo hoog geweest (NOS-website, 14 juli 2026).

Een voetbalspits drinkt rauwe melk

De Noorse voetballer Erling Haaland drinkt rauwe melk. Als spits van het elftal spreekt hij op velerlei wijzen tot de verbeelding. Hij is groot (195 cm), sterk, mannelijk en is topscorer voor het Noorse team en voor zijn club Manchester United (sinds 2022). Haaland werd geboren in Engeland (2000) uit Noorse ouders, maar groeide vanaf zijn 3^e levensjaar op in Noorwegen. Haaland drinkt rauwe melk, meldt het Algemeen Dagblad op zaterdag 11 juli 2026 naast onbewerkte honing en Haaland eet vlees, veel rood vlees. Haaland gaat daarmee in tegen alle voedingsadviezen om rood vlees te vermijden vanwege milieu-overwegingen en mogelijk kanker. De rauwe melk is een doorn in het oog van de verschillende Europese Voedsel- en Warenautoriteiten, vooral als mensen als Haaland het aanprijzen als een ‘superfood’.

Als je op het internet zoekt naar ‘Erling Haaland’ en ‘raw milk’ dan verschijnen in de AI-modus verwijzingen naar de BBC en Newstalk. Naast uitspraken van Haaland waarom hij voordelen ziet in rauwe melk (whole food met natuurlijk vetgehalte, enzymen aanwezig, goede eigenschappen niet kapot gemaakt, …) duikt daaronder de discussie op rondom de veiligheidsaspecten van rauwe melkconsumptie. De waarschuwingen komen er vanwege de kans op besmetting met zoonotische bacterien. Vervolgens staat er, dat Haaland zijn rauwe melk als ‘premium-milk’ koopt: “Voedingsdeskundigen wijzen erop dat Haaland waarschijnlijk beschikt over streng gecontroleerde melk van topkwaliteit, afkomstig van regelmatig geïnspecteerde veestapels. Het consumeren van goedkopere, overal verkrijgbare rauwe zuivelproducten, waarbij dergelijke strenge hygiënemaatregelen ontbreken, verhoogt het veiligheidsrisico aanzienlijk.” Nog los ervan of alles natuurlijk klopt, wat op het internet verschijnt, staan er een aantal vreemde uitspraken bij deze waarschuwing. Ten eerste is rauwe melk helemaal niet overal verkrijgbaar, je moet als consument erg je best doen om überhaupt rauwe melk te kunnen drinken. De autoriteiten doen in de meeste landen hun uiterste best om rauwe melk van het consumptie-toneel te laten verdwijnen. Rauwe melk is veel meer verkrijgbaar als rauwmelkse zuivel, zoals rauwmelkse kefir en rauwmelkse kaas. Interessant is, dat men spreekt over ‘premium-milk’, wat duidelijk maakt dat de ene rauwe melk niet gelijk is aan de andere en dat je dus wel degelijk rauwe melk kunt vinden die (vrijwel) zonder gevaren geconsumeerd kan worden.

Haaland haalde zijn melk op bij de ‘Milk House’, waar men meer dan 10 jaar rauwe melk verkocht. De verkoop werd in februari 2026 gestopt, omdat men te maken had met steeds strengere regels, waardoor de continuïteit van levering stokte. Voor zover bekend was er geen sprake van zoonotische problemen, geen STEC, Salmonella of Campylobacter. Het bedrijf ‘Milk House’ was aangesloten bij RMPA, en stond onder controle van de Engelse Voedselautoriteit. Dit betekent, net als bij de Duitse Vorzugsmilch, dat er geregeld controles van de rauwe melk plaatsvinden en dat er bezoek ter controle van het bedrijf en de koeien. Het betekent echter ook, dat de controle-instanties telkens weer redenen bedenken die de productie van premium-milk of Vorzugsmilch lastig maken. Dit ondanks, dat men vanuit overheidswege niet kan aantonen, dat dergelijk melk daadwerkelijk verantwoordelijk is geweest voor uitbraken van zoonoses onder de consumenten.

Het geluid van het onderzoek

Als je de stem van de influencer vergelijkt met die van het onderzoek, dan zijn de verschillen groot. Onderzoekers volgen bepaalde protocollen om tot waarheidsvinding te komen. Onderzoekers houden altijd een slag om de arm, er zijn altijd dingen die je niet (precies) weet, die je nogmaals kunt onderzoeken, die nog dieper onderzocht moeten worden of die in een veel grotere steekproef (onderzoeksgroep) moeten worden onderzocht. Kortom: onderzoekers zijn voorzichtig en elk onderzoek roept nieuwe onzekerheden op. Er is onderzoek op allerlei niveaus: cel-cultures, in-vitro onderzoek, dieronderzoek en het testen in mensen. Je kunt onderzoek in mensen doen in cohorten (populatie-onderzoek), maar er wordt pas echt naar je geluisterd als je in experimenteel onderzoek in mensen kunt laten zien, dat er een factor is die experimenteel het verschil verklaart. Het gaat over stofjes, enkelvoudige stofjes, niet meer om hele producten. De gouden standaard voor dergelijk onderzoek heet een ‘gerandomiseerde dubbelblinde studie’.

De idiotie om slechts uitslagen van gerandomiseerd dubbelblind onderzoek als waarheid te accepteren, blijkt ongeveer een jaar geleden (medio 2025). Er was een oproep door de Nederlandse Gezondheidsraad voor een herijking van de zuivelproducten in relatie tot chronische ziekten. Het publiek kon zelf onderbouwend onderzoek aanreiken, wat mogelijk over het hoofd was gezien. Echter wel volgens hun regels: alleen gerandomiseerd, humaan dubbelblind onderzoek wordt meegenomen in de afwegingen om een standpunt over voeding te veranderen. Uiteraard niet in één onderzoekje, maar het liefste in meerdere onderzoeken, verdeeld over verschillende onderzoekscentra, die elk hetzelfde doen. Dat onderzoek bestaat vrijwel niet, want het is kostbaar, het duurt lang en middelen voor dergelijk onderzoek zijn sterk politiek bepaald. Bovendien zou het raar zijn, als de Gezondheidsraad dergelijk onderzoek over het hoofd heeft gezien, maar andere onderzoeksresultaten met andere methoden werden door de Gezondheidsraad niet geaccepteerd.

De eis om inzicht over rauwe melk alleen te willen veranderen op basis van gerandomiseerd humaan onderzoek maakt het erg lastig voor de voorstanders van rauwe melk. Wie doet dergelijk onderzoek en wie heeft er interesse voor? Veel kennis over de uitwerking van rauwe melk komt van onderzoek onder boerderijkinderen. Men noemt dit cohortstudies, die dikwijls ook nog retrospectief zijn. Met andere woorden, je neemt een dwarsdoorsnede uit de bevolking en vraagt in dit geval aan de moeders van de kinderen allerlei levensomstandigheden en eetgewoontes uit het verleden. Er worden correlaties berekend tussen het doormaken van een ziekte (allergie, astma, hooikoorts) en hoe het kind leefde en at, hoe lang borstvoeding, hoeveel broertjes en zusjes, de eetgewoonte van de moeder, etc. Dit soort onderzoek heeft in vele landen inmiddels plaatsgevonden en heeft het volgende inzicht opgeleverd:

Vroegtijdige consumptie van rauwe melk beschermt tegen de ontwikkeling van voedselallergie, astma en hooikoorts; op het moment dat het kind in plaats van rauwe melk, verhitte boerderijmelk drinkt, valt die bescherming weg; ook niet-boerderijkinderen die rauwe melk drinken zijn op dezelfde manier beschermd als boerderijkinderen. Er is zelfs sprake van een dosis-werking relatie: meer rauwe melk geeft een betere bescherming. Opgemerkt moet worden dat dergelijk inzicht te maken heeft met een bepaald tijdsvenster, namelijk de leeftijd van 0-3 jaar, eigenlijk begint de bescherming al voor de geboorte, als de zwangere moeder rauwe melk drinkt. Amish-boerderijkinderen blijken het beste beschermd te zijn. Er is bij hen sprake van opstapelende effecten, zoals de vroege consumptie van rauwe koemelk, het contact met de dieren (koe, paard), grote gezinnen en het leven onder primitieve agrarische omstandigheden (qua machines, diercontact, etc).

Voor de meeste mensen zijn al die onderzoeken samen genoeg om te ‘geloven’ dat rauwe melk beschermt. Het gaat namelijk in het normale leven om zogenaamde patroonherkenning, om logisch redeneren, om het uitsluiten van bepaalde factoren. Echter voor de harde natuurwetenschapper is dit niet afdoende. Dergelijk epidemiologisch onderzoek is voor hen (en ook de Gezondheidsraad) vooral hypothese genererend, niet bewijzend. Daarom is niets van het rauwe melkonderzoek opgenomen in de oproep van de bovengenoemde Gezondheidsraad.

Dan zijn er nog de studies met muizen (en cellen). Muizen die allergisch gemaakt zijn, een voedsel- of melkallergie kunnen nabootsen of muizen die een astmatische aanval laten zien. Er is een heel proefschrift aan gewijd, dat laat zien, dat het allergisch potentiaal van melk in de wei-fractie ligt (Abbring, 2019). Wanneer je de melkwei, magere melk of volle melk op 80 ^oC verhit, reageren de muisjes allergisch. In het proefschrift is zelfs een kleine, gerandomiseerde provocatiestudie opgenomen, waarbij melk-allergische kinderen stuk voor stuk niet reageerden op rauwe koemelk in tegenstelling tot de verhitte, gehomogeniseerde melk (uit de winkel), (Abbring, Kusche et al., 2019). Uiteraard is er ook onderbouwend en verklarend onderzoek te vinden. De uitkomsten in de muisjes corresponderen met datgene wat in kleine kinderen is gevonden en duidt op de bescherming door de hittegevoelige wei-eiwitten. Aanvullend hebben Weense collega’s notabene uit al het epidemiologisch onderzoek een geneesmiddel uit rauwe melk, namelijk het wei-eiwit Beta-lactoglobuline (BLG) inmiddels succesvol ingezet bij astmapatiënten. Dit onder de gepatenteerde naam Immunobon®. Verhit, gedenatureerd en ongeladen BLG geeft problemen; opgeladen, heel, niet-gedenatureerd BLG ‘geneest’, brengt het immuunsysteem tot rust (Roth-Walter et al., 2021). Het inzicht dat is ontstaan over het BLG, dat zowel in rauwe melk, maar ook via de urine in de stalomgeving verneveld wordt, correspondeert vervolgens met de denaturatietemperaturen van BLG (60-80 ^oC) en al boven de verhitting van 60 ^oC kunnen problemen ontstaan. BLG in wei en urine verbindt de uitslagen van het onderzoek naar rauwe melk en immunologie, maar ook de koestal en de afstand tot de koestal (minder dan 250-300 m), waardoor er bescherming optreedt bij boerderijkinderen. Toch komt ook dit onderzoek niet bij de Gezondheidsraad aan, omdat het niet uit gerandomiseerde dubbelblindstudies is afgeleid, maar uit goed ecologisch, epidemiologisch onderzoek. Vreemd, want de meeste beslissingen in ons leven zijn totaal niet gebaseerd op gerandomiseerd en dubbelblind inzicht, maar op logisch denken en patroonherkenning.

Als je van goede wil bent, dan kun je de verschillende uitslagen (boerderijkinderen, muisjes, jonge kinderen en onverhitte wei-eiwitten) bij elkaar brengen en tot de conclusie komen, dat er toch minstens iets bijzonders en onverwachts aan de hand is door de consumptie van rauwe melk, en dat het een groot maatschappelijk probleem, namelijk een valse start qua immunologie, dat bovendien miljarden kost aan behandelingen voor astma en allergie en leed veroorzaakt bij de patiënten, vrij eenvoudig kan worden teruggedrongen (Baars et al., 2021). Dergelijke geluiden worden kennelijk wel opgepikt door influencers. Uiteraard moet deze melk van premium-kwaliteit zijn, zoals ook Haaland die koopt.

Literatuur

• Abbring, S. (2019). The potential of raw cow’s milk to target allergic diseases: ‘Well done, medium or rare?’. PhD-Thesis Uni Utrecht.
• Abbring, S., Kusche, D., Roos, T. C., Diks, M. A., Hols, G., Garssen, J., Baars, T. & van Esch, B. C. (2019). Milk processing increases the allergenicity of cow’s milk—Preclinical evidence supported by a human proof‐of‐concept provocation pilot. Clinical & Experimental Allergy, 49(7), 1013-1025.
• Baars, T., Wold, A., Vuitton, D. A., Garssen, J., & Berge, A. C. (2021). Raw cow milk consumption and the atopic march. Frontiers in pediatrics, 9, 613906.
• Roth-Walter, F., Afify, S. M., Pacios, L. F., Blokhuis, B. R., Redegeld, F., Regner, A., … & Jensen-Jarolim, E. (2021). Cow’s milk protein β-lactoglobulin confers resilience against allergy by targeting complexed iron into immune cells. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 147(1), 321-334.